The Fresh Heir of Bel Air Waarom het gebazel van Jaden Smith een filosofische grond heeft

Door de eeuwen heen hebben vele filosofen geprobeerd een bijdrage te leveren aan de wijsgerige werken van onze geschiedenis. Slechts enkelen van hen hebben het gemaakt tot de top der filosofen, wiens werk nog altijd veel gelezen wordt. Misschien zijn sommige filosofen echter wel ondergewaardeerd. Zoals Jaden Smith, aldus Richard Nobbe. In een ontroerende brief steekt hij deze filosoof in de dop een hart onder de riem. 

Door Richard L. Nobbe

Lieve Jaden, een paar maanden geleden heb ik mij op een serie gestort waarin in jij ook een rol speelde, en het haalde bij mij allemaal herinneringen op over allemaal mensen die heel erg hard moesten lachen om de zogenaamd zweverige zooi die jij op je Twitter gooit. Ik denk alleen niet dat dit zo zweverig is als beweerd wordt, ik denk dat er een filosoof in je schuilt.

Het is niet makkelijk om een beroemdheid te zijn, vooral niet als iedereen denkt dat je bekend bent omdat je pa een beroemdheid is. Het is al helemaal zwaar om een millennial celebrity te zijn met twee ouders die acteren en een zusje dat ooit een bescheiden hitje had met een liedje over het heen-en-weer zwiepen van haar haar.

Natuurlijk kan je zelf ook wel een aardig mopje acteren, zoals te zien is in het alom geprezen The Get Down, maar mensen blijven je maar een pretentieuze puber vinden. Waar zou dit aan liggen? Ligt het aan je excentrieke kledingsmaak, de permanente geconstipeerde blik die op je gezicht ligt of heeft het met iets heel anders te maken? Misschien zijn het je tweets wel. Wereldlijke wijsheden van honderdveertig of minder tekens die door het gepeupel maar niet begrepen worden, waardoor jouw genialiteit onderschat wordt. Uiteraard kan datzelfde gepeupel het niet hebben als ze iets niet snappen, dus gaan ze tegen je aan schoppen alsof er net op een blankemannenpagina is aangekondigd dat er een all-female reboot van Top Gun komt of zo. Dat gezeik gun je niemand.

Vrees niet langer, Jaden Smith, zoon van Will Smith, want de Qualia™ is hier om je te helpen. We hebben een volkomen gemiddelde tweedejaarsstudent erop uit gestuurd om je uit de penarie te helpen. Want wij, het montere volk uit Groningen, zien wel de waarheid in de woorden van je tweets, en we zullen alles op alles zetten om dit aan de wereld te tonen. Op voorwaarde dat je met terugwerkende kracht alle vrijwillige medewerking aan de film After Earth ontkent, want dat ging ons zelfs te ver.

Op het moment dat deze tweet online verscheen was er een gedempt gebonk te horen op de Ascension Parish Burial Ground in Cambridge, Engeland. Niet veel mensen weten dat dit doffe gebonk het ontzielde lichaam van Ludwig Wittgenstein was, dat zich omdraaide in zijn graf.

Uiteraard is het wel gedurfd om meteen een statement te maken dat tegen alle principes van een van de grootste analytische filosofen van de twintigste eeuw ingaat. Ludwig Wittgenstein ontkende namelijk in alle talen (en met een zeer mooie vergelijking over een kever in een doos) het bestaan van een privétaal, het zogenoemde Private Language Argument. Wat jij hier schrijft duidt erop dat jij wel gelooft in de privétaal, ondanks dat jij, ik en je volkomen uit de schijnwerpers gebleven oudere broer je tweet best wel kunnen begrijpen. Dit betekent ofwel dat ‘Jaden’ heel veel weg heeft van de Engelse taal, ofwel dat Jaden helemaal geen privétaal is, zoals jij desondanks impliceert. Een privétaal ondergraaft namelijk een van de nobele functies van de taal, de functie van communicatie. Een taal die alleen Jaden Smith spreekt en die niemand anders dus begrijpt, is ongeschikt voor communicatie en kan dus niet echt functioneren als taal. Jouw ‘Jaden’ is dus geen taal.

Toch waarderen we je poging om in te gaan tegen de analytische traditie wel. De eerste stappen zijn gezet, nu is het nog wachten op een peer-reviewed artikel in een pretentieus academisch tijdschrift waarin een artikel staat over waarom Wittgenstein er volkomen naast zat, hetgeen de analytische wereld op haar grondvesten zou doen gaan schudden.

Twijfel is gezond Jaden, ik heb er begrip voor dat je je afvraagt of je ogen en by extension de spiegel wel echt zijn en deze twijfel wordt in de roemruchte traditie van de filosofie ook zeker gedeeld. Misschien bedriegen je zintuigen je wel, of is er een of andere smakeloze demon die het als raison d’être heeft om je continu te bedriegen. Degene die deze twijfel tot sport verhief, was de Franse filosoof René Descartes.

Hij had het zijn missie gemaakt om aan zo veel mogelijk dingen te twijfelen, iets wat zijn toenmalige lief met het oog op hun relatie niet echt op prijs stelde, maar dat terzijde. Descartes zag de menselijke kennis als een grote mand vol met appels. Echter, in deze mand met appels, zitten een aantal appels die rot zijn. De enige manier om de rotte appels te vinden is door de hele mand op de kop te gooien en helemaal vanaf de eerste niet-rotte appel te beginnen. Deze eerste, ongeschonden appel is het onbetwijfelbare principe van Descartes, een heilige graal van de filosofie: Cogito ergo sum. Dit principe houdt kortweg in dat omdat je twijfelt aan je eigen bestaan en dus denkt, je daarom wel een denkend en dus bestaand ding moet zijn.

Met deze zekerheid in gedachten begon Descartes de verse appels een voor een weer in de mand te leggen, terwijl hij af en toe een rotte appel door de ruit van zijn appartement wierp. De twijfel van Descartes vormde dus uiteindelijk het fundament van ons bestaan, iets wat hij in zijn Meditaties zo goed uitdiept, dat het uiteindelijk niet eens meer nodig is om te twijfelen aan de echtheid van je ogen. Dus voel je vooral vrij om zonder twijfel en met een blij hoofd in de spiegel te staren, want deze ernstige twijfel is nergens meer voor nodig. Blijf sceptisch, maar onthoud Descartes.

Je eigen regels maken, een gedurfde uitspraak, maar niet een die niet eerder is gemaakt. De Duitse filosoof en nachtmerrie van elke Groot Dictee-deelnemer Friedrich Nietzsche sprak namelijk in zijn werk Zur Genealogie der Moral over de zogenoemde heren- en slavenmoraal. De herenmoraal was volgens Nietzsche de moraal die voor de sterkere mens, de Übermensch is. Deze herenmoraal begint met een ‘nobel’ iemand die een spontaan idee van het goede heeft. De nobele gebruikt zichzelf als de maatstaf van het goede. Hij heeft geen erkenning nodig, hij oordeelt zelf. Als iets slecht is voor hem, dan is datgene ook slecht in zichzelf. Hij schept zijn eigen waarden en hij leert het goede te waarderen, omdat het hem helpt in zijn beter worden dan voorheen door zijn wil naar macht. Heel stoer allemaal, heel Rambo ook.

Hiertegenover staat echter de slavenmoraal. De slavenmoraal is een reactie op de herenmoraal, waarin de slaven de waarden van de heer marginaliseren omdat zij over deze waarden zelf niet beschikken. Het ontstaat in strijd met de herenmoraal, uit het zwakke. Het is niet eens zo dat de slaven de heren omver willen werpen, ze willen de heren ook slaaf maken en ze meenemen in een leven van niets meer dan nut: hetgeen dat wat goed is voor de massa, is het goede om te doen. Nietzsche vond dit allemaal heel erg verwarrend en raar en vooral stom, vooral omdat de zwakke slaven in veel grotere getale bestaan dan de sterke heren, en de slaven dus eigenlijk gewoon alle heren van een klif af konden duwen om zo hun eigen herenmoraal te scheppen. De slavenmoraal is volgens onze rijkelijk besnorde Duitser het grootste gevaar van de westerse samenleving en we zouden ook alles moeten doen om het te voorkomen.

Nietzsche stelde dus simpelweg dat we ons niet moeten laten onderwerpen aan een slavenmoraal, dat we ons niet aan de regels van de mensen die niets slimmer zijn dan wij hoeven te houden en dat we gewoon onze eigen moraal moeten scheppen. Zorg er alleen wel voor dat er geen fascisten zijn die het werk van Nietzsche vreselijk misinterpreteren, want daar zitten we niet op te wachten.

De wereld is je wat verschuldigd, ik ben je wat verschuldigd. In het verleden heb ik hartelijk moeten lachen om de pretentie die jouw tweets in mijn ogen hadden. Ik vermaakte me met listicles die de spot dreven met jouw woorden. Maar dit zal nu niet meer gebeuren, nu zal de hele wereld weten dat Jaden Smith een filosoof in de dop is. Je maakt allusies naar ten minste drie grote filosofen, en durft zelfs tegen Ludwig ‘de titaan’ Wittgenstein in te gaan, iets wat ik niet zou durven.

Je schrijft alles op wat je denkt, een eigenschap die elke filosoof siert. Werk nog een beetje aan je argumenten, maar houd de geconstipeerde blik, die heb ik ook altijd als ik doe alsof ik heel diep nadenk in werkcollege, terwijl ik er eigenlijk geen klap van begrijp. Schrijf je in op een kekke Ivy League-universiteit of kom ons vergezellen in Groningen, maar laat de nieuwsgierigheid en de verwondering niet los: dan kom je er wel.

Facebooktwittertumblrmail

Richard is derdejaarsstudent wijsbegeerte. Daarnaast is hij dichter, leest hij te veel stripboeken, kijkt hij veel te veel series en moest hij huilen aan het einde van de nieuwe Star Wars.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *