Tagarchief: Taal

Je moeder en cheeseburgers Column

Op een filosofiefaculteit doet het bezit van een smartphone eerder af aan je geloofwaardigheid als geleerde dan dat dit hieraan bijdraagt. De tijd doden tijdens saaie colleges – ze bestaan – doe je met oog op je academische loopbaan liever met een vergeten naziwerk van Heidegger dan met ‘grammetjes’ en ‘filoselfies’. De status van de smartphone is nu eenmaal een wat oppervlakkige. Toch is er een keerzijde. Hoewel het schrijven van een invloedrijk filosofisch werk vrijwel onmogelijk is op zo’n schermpje – behalve misschien op de Samsung Galaxy W – kun je met sommige toepassingen je omgeving wel degelijk een belezen dienst bewijzen. Taal is ons intellectuele vervoersmiddel en de smartphone kan een fenomenale rol spelen in therapie voor het afleren van de meest irritante taalgewoonte. Niet stotteren, niet slissen, zelfs geen Groningse tongval, maar onze duivelse stopwoorden kun je met het net zoveel gehate als geliefde apparaatje de kop indrukken. Lees verder Je moeder en cheeseburgers Column

‘Hun hebben onze taal verpest’ Over taalridders en hun idealen in een moderne samenleving

We kennen ze allemaal: de beruchte grammar nazi’s. Vaak heel aardige, leuke personen, tot er een spelfout op hun pad komt. Of het nou typfouten zijn op WhatsApp of een verkeerd vervoegd werkwoord, verkeerd taalgebruik moeten ze altijd verbeteren. Dit levert vaak een geërgerd zuchten of oogrollen op van degenen die dat aan moeten horen. Het is niet dat deze grammar nazi’s geen gelijk hebben; de meeste mensen vinden het gewoon niet zo belangrijk wat ze te zeggen hebben over d’s en t’s. Maar dit is een erg oppervlakkig standpunt. Taal is zoveel meer dan slechts een communicatiemiddel: het is een uiting van cultuur en een middel om kunst mee te scheppen. Correcte spelling en mooi taalgebruik zijn daarbij een essentieel werktuig van deze functies van taal. Een ode aan alle grammar nazi’s.

Door Femke Vulto

Zelfs al vertel je een verhaal over hoe je met één hand een baby uit de bek van een vraatzuchtige krokodil hebt gered, terwijl je met je andere hand het volkslied in gebarentaal vertaalt: er zijn mensen die zo’n verhaal zouden onderbreken, enkel en alleen om een taalfout te verbeteren. En niemand zal ontkennen dat ze gelijk hebben. Sterker nog, dit soort zogenoemde taalpuristen, vaak uitgescholden voor grammar nazi’s, hebben bijna altijd gelijk. Misschien wel iets te vaak. Ze kampen met een imagoprobleem en worden gezien als betweters, als mierenneukers of als regelfetisjisten. Want, zo wordt gedacht, wat maakt het eigenlijk uit of je zo nu en dan een taal- of spelfout maakt? Veel mensen denken dat als een verhaal de bedoelde boodschap overbrengt, de spelling of de zinsbouw niet meer uitmaakt. Taal is immers een middel om jezelf te uit te drukken: zodra dat op een begrijpelijke manier lukt, dan is de ultieme ‘functie’ van taal vervuld. En als je jezelf duidelijk kunt maken zodat anderen snappen wat je wilt zeggen, dan maakt de manier waarop je dat doet ook niet meer uit, is de gedachte.

Lees verder ‘Hun hebben onze taal verpest’ Over taalridders en hun idealen in een moderne samenleving

De filosofie van Herman Finkers Over humor, kunst en religie

Herman Finkers staat bekend om zijn theaterprogramma’s en zijn liedjes, zijn grappen en zijn grollen. Als filosoof heeft hij daarentegen minder bekendheid verworven. Niet zo vreemd; de filosofische momenten in zijn shows laten zich gemakkelijk begrijpen als ‘niet meer dan cabaret’ en tijdens interviews komen filosofische onderwerpen maar zelden aan bod. Het is hierdoor lastig om een concreet beeld te vormen van zijn vermeende filosofie. De taalfilosofie van Wittgenstein blijkt echter een geschikt middel om deze uitdaging het hoofd te bieden.

Door Jochem Dijkstra

De Twent Herman Finkers is naar eigen zeggen grappenmaker van beroep. Cabaretier noemt men het ook wel. Volgens Finkers is een cabaretier iemand die mensen aan het denken zet over taboes die heersen in de samenleving. Zo heeft hij bijvoorbeeld zijn vrouw al dikwijls aan het denken gezet over vrijwillige euthanasie. Dit jaar is de eer aan deze grappenmaker om de oudejaarsconference te verzorgen. Een mooie gelegenheid om stil te staan bij de overeenkomsten tussen zijn gedachtegoed en dat van een andere meester in het spelen met taal, Ludwig Wittgenstein. Toegegeven, op het eerste gezicht lijkt een verband leggen tussen de ideeën van een Nederlandse cabaretier en die van een taalfilosoof uit de vorige eeuw wat arbitrair, maar wanneer je de filosofische uitlatingen van Finkers naast de taalfilosofie van Wittgenstein legt, wordt duidelijk dat dit verband goed ingezet kan worden om Finkers beter te begrijpen. De verschillende filosofische uitspraken die Finkers doet in theaterprogramma’s en interviews blijken namelijk ineens verrassend samenhangend zodra je Wittgenstein als referentiekader neemt. Lees verder De filosofie van Herman Finkers Over humor, kunst en religie

Het redden van de bedreigde taal Over de verhouding tussen taal, denken en cultuur

Er wordt wel gezegd dat iedere taal een ander perspectief op de wereld is, en dat we daarom een diversiteit aan talen moeten behouden. Maar waarom denkt men dat eigenlijk? En als er inderdaad een verband tussen ons denken en onze taal is, kan dat dan gebruikt worden als argument om bedreigde talen te behouden?

Door Sarah Bloem

Van de 7000 talen die onze wereld rijk is, loopt meer dan veertig procent het risico om te verdwijnen. Veel talen worden maar door een klein groepje mensen gesproken. Er zijn bijvoorbeeld heel veel verschillende indianentalen die maar door een klein aantal mensen gesproken worden. Deze groepjes worden tezijnertijd steeds kleiner, bijvoorbeeld omdat het aanleren van een andere taal tot een grotere kans op een baan kan leiden of omdat er getrouwd wordt met iemand die een dominantere taal spreekt. De mogelijke oorzaken zijn talrijk. De vraag is of we ons er druk om moeten maken dat deze talen verdwijnen. Als er minder talen zijn, dan spreken meer mensen dezelfde taal en kan communicatie dus ook makkelijker verlopen. Aan de andere kant verdwijnt er wel een stukje cultuur van het desbetreffende volk. Een veel gebruikt argument voor een grote diversiteit aan talen is dat we daarmee een grote diversiteit aan perspectieven op de wereld behouden. Het idee is dat ons wereldbeeld gekleurd wordt door de specifieke taal die we spreken. Waarom denkt men dit eigenlijk?

Lees verder Het redden van de bedreigde taal Over de verhouding tussen taal, denken en cultuur