Tagarchief: samenleving

As-salāmu alaykum, wa ʿalaykumu s-salām

Betreft de ‘Nederlandse cultuur’ ten tijde van museumdenken

Wat is cultuur? Is cultuur statisch of onderhevig aan flux? Zijn we Nederland aan het verbouwen tot een museum? In dit artikel sta ik stil bij deze vragen en bouw ik voort op mijn onzekerheid ten aanzien van mijn multiculturele participatie, of beter gezegd, het gebrek daaraan. Het Nederlandse integratiedebat wordt onder de loep genomen aan de hand van socioloog Willem Schinkel, die aantoont dat Nederland lijdt aan sociale hypochondrie. Welke houding moeten we innemen in het discours, of kunnen we ons beter afvragen of we überhaupt wel stelling moeten innemen? Theoloog Theo Sundermeier helpt ons hier een handje bij.

Al maanden loop ik rond met de gedachte. Elke keer als ik van de bushalte naar huis loop. Elke keer als ik een blokje om ga met de hond. En dan zie ik ze weer. Zal ik het dan nu eindelijk doen? Maar ik heb het lef niet. Als ik het zou doen dan zou het oprecht zijn. Dat wel, niemand kan mij beschuldigen van het tegenovergestelde. Ik wil graag bruggen bouwen. Tot elkaar komen. Op de uitspraak heb ik al jaren geoefend, wat een mooie taal ook eigenlijk. Heel poëtisch, een schitterende tongval. Het is een fantastische begroeting. Maar ik ben bang voor afkeuring. Ik ben geen moslim en de uitspraak heeft een enigszins religieuze lading. Maar wat zou ik graag mijn Arabische buurtgenoten en eigenlijk iedereen willen groeten met ‘as-salamu alaykum’, wat ‘de vrede zij met u’ betekent. Juist omdat het dit betekent, wil ik het graag zeggen. Onderzoek laat zien dat bijna negentig procent van de moslims elkaar met deze uitspraak begroet en dat bijna iedereen teruggroet met wa ʿalaykumu s-salām (de vrede zij ook met u), alaykumus-salämuwa-rahmatu Uāhi wa-barakãtuh (moge vrede, Gods barmhartigheid en zijn zegeningen tot u komen) of met een herhaling van de geïnitieerde groet. Hoe vredelievend is dat! Wat een diepgang heeft dit tegenover onze standaard groet: ‘hoe is ie?’ Als we denken dat we met deze groet serieus belangstelling tonen, dan hebben we het mis. Want het is vrijwel onvermijdelijk dat het betekenisloze antwoord ‘goed’ volgt. Betekenisloos, omdat zelfs wanneer het helemaal niet goed gaat met de ander, de ander alsnog geconditioneerd ontkennend antwoordt. Als taal onze manier van denken, onze manier van leven weerspiegelt, wat zegt dit dan? Wat zou ik graag deel uitmaken van een cultuur waar men elkaar groet door de ander vrede te wensen. Maar de mensen die deze groet gebruiken zijn vreemden voor mij, zij maken niet deel uit van de cultuur waartoe ik behoor. Ook ik ben lijdend voorwerp binnen het publieke debat over integratie, ik zie de nieuwsberichten voorbijkomen en onbewust trek ik mij iets aan van de scheiding tussen bevolkingsgroepen die wordt gepresenteerd in de media. Ik wil dit niet, ik voel me onzeker. Hoe komt dit? Waarom wordt er zo’n heftig onderscheid gemaakt tussen verschillende groeperingen in onze samenleving?

Lees verder As-salāmu alaykum, wa ʿalaykumu s-salām

Er middenin! Filosofie tussen universiteit en samenleving

Sinds de afgelopen jaren is de discussie rondom de economisering van de universiteit en de druk op de geesteswetenschappen niet meer te stoppen. De vele artikelen, debatten en protesten hebben duidelijk laten zien dat er wijdverspreide onvrede heerst in de academische wereld. Emeritus hoogleraar wetenschapsfilosofie Hans Radder (VU) publiceerde onlangs een boeiend boek over de universiteitsproblematiek en de gevolgen voor de geesteswetenschappen. Hij besteedt speciaal aandacht aan zijn eigen vakgebied, de filosofie, door te stellen dat we de maatschappelijke waarde van filosofie moeten herzien. Remco bespreekt enkele kernpunten van de bundel.

Door Remco van der Meer

“De universiteit is een bedrijf geworden, de rector magnificus een topmanager (met bijbehorend salaris), de wetenschapper een kennisproducent en de student een rondshoppende consument.”
Zo luidt de kritiek van Hans Radder over de Nederlandse universiteit. Zijn essaybundel, Er middenin! gaat uitgebreid in op de financiële en bureaucratische problemen waar de wetenschappen mee te kampen hebben. Een belangrijk punt is dat er door de huidige financieringsstructuren te weinig ruimte is om af te wijken van een natuurwetenschappelijk keurslijf in geestes- en sociaalwetenschappelijk onderzoek. De ondertitel luidt echter ‘Hoe filosofie maatschappelijk relevant kan zijn’, en ook over dat onderwerp heeft Radder veel interessante dingen te zeggen. Een belangrijke vraag is bijvoorbeeld of geesteswetenschappelijk onderzoek haar neerslag altijd moet vinden in academische artikelen. Lees verder Er middenin! Filosofie tussen universiteit en samenleving