Tagarchief: Onderwijs

DAG wil democratisering, decentralisering en transparantie Interview met Gerrit Nagel en Jesse Havinga

Op 15 maart was het symposium ‘Toekomst van de Filosofie’. Verschillende genodigden spraken over problemen als de moeilijkheid met onderzoeksfinanciering, onderwijsverschraling en een gebrek aan democratische besluitvorming aan universiteiten. Het probleem werd herkend door veel aanwezige studenten, zowel filosofen als niet-filosofen. Een aantal werd zo geïnspireerd dat zij een nieuwe beweging oprichtten: de Democratische Academie Groningen (DAG).

In de universiteitsraad worden studenten, medewerkers en docenten vertegenwoordigd met als doel mee te kunnen praten over het beleid van de universiteit. Dit jaar doet er aan de Rijksuniversiteit Groningen echter voor het eerst een partij mee die expliciet om een open en kritisch debat over de fundamentele waarden van de universiteit vraagt: waartoe is de universiteit op aarde? Volgens de Democratische Academie Groningen is de universiteit een concurrerend bedrijf geworden, waarbij kwantitatieve criteria afbreuk doen aan de kwaliteit van onderzoek en onderwijs. Dé oplossing: meer democratie en transparantie. ‘Pas met échte democratie hebben we de mogelijkheidsvoorwaarden om de nieuwe universiteit concreet vorm te geven.’

Reden genoeg voor de Qualia om twee betrokkenen bij DAG eens te vragen waar het allemaal om te doen is: Gerrit Nagel (nr. 11 op de lijst) is masterstudent Rechtsgeleerdheid en Jesse Havinga (nr. 36 op de lijst) is masterstudent Wijsbegeerte. Lees verder DAG wil democratisering, decentralisering en transparantie Interview met Gerrit Nagel en Jesse Havinga

Er middenin! Filosofie tussen universiteit en samenleving

Sinds de afgelopen jaren is de discussie rondom de economisering van de universiteit en de druk op de geesteswetenschappen niet meer te stoppen. De vele artikelen, debatten en protesten hebben duidelijk laten zien dat er wijdverspreide onvrede heerst in de academische wereld. Emeritus hoogleraar wetenschapsfilosofie Hans Radder (VU) publiceerde onlangs een boeiend boek over de universiteitsproblematiek en de gevolgen voor de geesteswetenschappen. Hij besteedt speciaal aandacht aan zijn eigen vakgebied, de filosofie, door te stellen dat we de maatschappelijke waarde van filosofie moeten herzien. Remco bespreekt enkele kernpunten van de bundel.

Door Remco van der Meer

“De universiteit is een bedrijf geworden, de rector magnificus een topmanager (met bijbehorend salaris), de wetenschapper een kennisproducent en de student een rondshoppende consument.”
Zo luidt de kritiek van Hans Radder over de Nederlandse universiteit. Zijn essaybundel, Er middenin! gaat uitgebreid in op de financiële en bureaucratische problemen waar de wetenschappen mee te kampen hebben. Een belangrijk punt is dat er door de huidige financieringsstructuren te weinig ruimte is om af te wijken van een natuurwetenschappelijk keurslijf in geestes- en sociaalwetenschappelijk onderzoek. De ondertitel luidt echter ‘Hoe filosofie maatschappelijk relevant kan zijn’, en ook over dat onderwerp heeft Radder veel interessante dingen te zeggen. Een belangrijke vraag is bijvoorbeeld of geesteswetenschappelijk onderzoek haar neerslag altijd moet vinden in academische artikelen. Lees verder Er middenin! Filosofie tussen universiteit en samenleving

Geef ons onze verantwoordelijkheid terug! Over de invoering van het practicum filosofie

Wij filosofen hebben hier in het Hoge Noorden veel om trots op te zijn: een zelfstandige faculteit, een studie filosofie die al jaren hoog scoort en waar studenten les krijgen van docenten en hoogleraren waarvan sommigen zelfs een Spinozaprijs op hun naam hebben staan. Waar filosofiestudenten worden geschoold in alle takken van de filosofie en teksten lezen van de meest uiteenlopende filosofen. En waar we sinds vorig jaar een aanvulling hebben gekregen op dit prachtige onderwijs: het practicum filosofie. Een kritische analyse.

Door Femke Vulto

Een practicum filosofie klinkt een beetje als een contradictio in terminis: filosofie is bij uitstek een theoretische studie en een practicum roept al snel associaties op van experimenten met veel knallen, rook en ingewikkelde meetapparatuur. Experimenteren met Kant, Schopenhauer of Heidegger klinkt echter nogal suggestief, en bovendien nogal onhaalbaar. Veel oudere studenten zullen daarom ook niet weten wat ze zich bij zo’n practicum voor moeten stellen, terwijl eerste- en tweedejaarsstudenten zich er misschien niet bewust van zijn waarom we ze dit vak krijgen. Sterker nog, binnen een paar jaar zullen de jongere studenten het volgen van dit vak als een onveranderbare vanzelfsprekendheid beschouwen. Vandaar hier de kritische analyse van het practicum waar iedereen al zo lang op zat te wachten: over wat het practicum inhoudt en over waarom het geen aanvulling maar juist een afbreuk aan onze opleiding is. Lees verder Geef ons onze verantwoordelijkheid terug! Over de invoering van het practicum filosofie

Conceptual Analysis™ te koop! Waarom echte filosofen geen experts zijn

Dat de letteren, en daarmee de wijsbegeerte, onder financiële druk staan is algemeen bekend. Academische disciplines die zich niet duidelijk laten vertalen naar een groter bruto nationaal product hebben er een zware kluif aan te bewijzen meer te zijn dan pretstudies. Filosofen laten zich daarom bijvoorbeeld inzetten als analisten van argumentatiestructuren en beleidsstukken. Het lijkt een goede zaak dat wijsgeren strijden om het filosofisch nut te bewijzen, maar in feite is het hun ondergang. Om weerstand te bieden tegen culturele en intellectuele verarming moeten filosofen niet simpelweg hun best doen om hun ‘maatschappelijk nut’ uit te leggen, ze moeten de vraag naar dat nut volledig afwijzen.

Door Remco van der Meer

Stellen dat de hedendaagse universiteit te lijden heeft onder het zogenaamde ‘rendementsdenken’ is het intrappen van een open deur. Het punt is hier niet om dat bijna clichématige verwijt te herhalen. Een subtieler probleem zit hem in de manier waarop filosofen zélf zijn gaan kijken naar hun bezigheden, niet simpelweg in de visie van managers en politici. Niet langer is een filosoof gewoon iemand met kritische en constructieve ideeën. In plaats daarvan is ‘de filosoof’ een specifiek soort expert, die met zijn expertise, Conceptual Analysis™, ingehuurd kan worden om bepaalde problemen op te lossen. Wanneer hen de vraag gesteld werd: “wat is nu eigenlijk het nut van jullie academische discipline?”, begonnen ze te sputteren: “hoezo zou dat nut er niet zijn?!” Na enige overpeinzingen kwamen ze dan toch met iets op de proppen: “conceptuele analyse, zoals niemand anders dat kan!”. Het gevolg is tenenkrommende stageverslagen waarin studenten zichzelf ervan overtuigd lijken te hebben dat ze met hun tekstanalyses en argumentatie een unieke, en toch vooral ‘filosofische’, bijdrage hebben geleverd aan een ambtelijk beleidsstuk of bedrijfsvergadering. Lees verder Conceptual Analysis™ te koop! Waarom echte filosofen geen experts zijn

Vermijd simpele tegenstellingen Onderwijsaanbod en onderzoekscultuur aan onze faculteit

Naar aanleiding van de artikelen over cultuurfilosofie in de vorige Qualia en het debat eromheen dat op het moment op de faculteit speelt, schreef Jan-Willem Romeijn een bijdrage voor de Qualia. Is het wel zinvol om te denken in termen van analytische vs continentale filosofie?

Door Jan-Willem Romeijn

In de vorige Qualia schreef Remco van der Meer een betoog voor de terugkeer van continentale filosofie in het curriculum. In de faculteitsraad is dit ook ter sprake geweest, en onlangs schreef oud-hoogleraar René Boomkens nog een stuk voor de Qualia met onversneden kritiek op de faculteit. Tijd voor een reactie, vind ik, en dat doe ik op persoonlijke titel. Lees verder Vermijd simpele tegenstellingen Onderwijsaanbod en onderzoekscultuur aan onze faculteit

Beste Toske Repliek van onze decaan

Vorige week schreef Toske Andreoli een open brief aan decaan Lodi Nauta, naar aanleiding van de zoektocht naar een nieuwe docent voor de PPE-master. De brief was aanzet tot uitgebreide discussie op onze facebookpagina en nu is er ook een reactie van onze decaan zelf.

Beste Toske,

Tot een paar jaar geleden was er enkel een sollicitatiegesprek tussen sollicitant(e) en benoemingsadviescommissie. Dat hebben we veranderd, omdat we de feedback van zowel collega’s als studenten als input voor de benoemingscommissie erg belangrijk vinden. Vandaar dat we een proefcollege voor studenten en een presentatie voor de staf organiseren, naast het gebruikelijke sollicitatiegesprek. Dat kost de staf en de studenten veel tijd: de afgelopen keer een hele ochtend. Als blijk van onze grote waardering dat studenten die moeite en tijd willen nemen om de commissie (en de aanwezige staf) hun feedback te geven, verloten we drie boekenbonnen. (Persoonlijk zou ik alle aanwezigen wel iets willen geven als teken van dankbaarheid.) Lees verder Beste Toske Repliek van onze decaan

Beste Lodi Een open brief aan de decaan

Onze faculteit is op zoek naar een docent voor de nieuwe master Philosophy, Politics and Economics (PPE). Woensdag 24 februari zullen drie kandidaten proefcolleges geven aan studenten om te kijken welke kandidaat het beste uit de verf komt. In deze ingezonden brief legt masterstudent en oud-redacteur Toske Andreoli uit waarom ze hier niet aanwezig zal zijn.

Beste Lodi,

Bedankt voor de uitnodiging om de proefcolleges van de sollicitanten voor docent politieke filosofie bij te wonen.

Ik was verheugd te zien dat twee van de drie kandidaten vrouwen waren, aangezien vrouwen ernstig ondervertegenwoordigd zijn in de hogere regionen van de academische filosofie. Maar waarom worden er beloningen uitgeloofd onder de aanwezige studenten? Hebben de studenten de afgelopen tijd dan onvoldoende betrokkenheid met het onderwijsbeleid getoond?

Lees verder Beste Lodi Een open brief aan de decaan

Breng de cultuurfilosofie terug! Een pleidooi voor een veelzijdige faculteit

De Faculteit Wijsbegeerte is een zelfstandige, bloeiende en veelzijdige faculteit”, zo valt op de site van de RuG te lezen. Het is echter de vraag of het tegenwoordig niet schort aan die veelzijdigheid. Hele generaties studenten leren sinds het verdwijnen van enkele vakken niet tot nauwelijks meer over Marx, Adorno, Rorty, Foucault, Lyotard en Habermas. Toch zijn dit ontegenzeggelijk allemaal denkers die deel uitmaken van de kern van het wijsgerig canon van de afgelopen eeuw. Een bachelorprogramma, zeker op één der laatste faculteiten filosofie, moet veelzijdig en gebalanceerd zijn. Daarom hier een pleidooi: meer continentale (politieke) filosofie in het bacheloronderwijs in Groningen.

Door Remco van der Meer

Het onderscheid tussen de meer literaire ‘continentale’ traditie en de precieze ‘analytische’, met haar exact-wetenschappelijke pretenties, is sinds het einde van de vorige eeuw steeds moeilijker te maken. Toch kan de werkwijze van de meeste hedendaagse academici nog wel enigszins in één van beide categorieën worden ingedeeld. De Groninger faculteit heeft een zeer goede naam als het gaat om het analytische onderzoek en vakkenaanbod. De belangrijke vraag is echter of de continentale traditie, en dan met name het sociaal-filosofisch georiënteerde deel, niet is gaan lijden onder die specialisatie. De faculteit wijsbegeerte in Gronigen lijkt in de ban geraakt van de analytische academische mode. Studenten en bestuur zouden hand in hand moeten strijden tegen deze bedreiging. Lees verder Breng de cultuurfilosofie terug! Een pleidooi voor een veelzijdige faculteit

Luie studenten in het onderwijs Een verschil in opvattingen nader bekeken

Op de meeste universitaire opleidingen is er een spanning voelbaar tussen docenten die hun vakgebied ontzettend interessant vinden en studenten die er maar weinig van willen weten. Vanuit een educatief opzicht is dit niet heel vreemd – dit valt over het hele onderwijs te zeggen. Maar zou dit bij juist universitaire opleidingen niet anders moeten zijn?

Door Nathan Santema

“Nu is er in de loop der tijden wel het een en ander aan de structuur van de studentenmaatschappij veranderd. De grote aantallen mensen, die de universiteit gaan bevolken, dwingen tot stringentere studieregelingen (…) Het eerste doel van uw komst in Groningen is nu eenmaal de voltooiing van een studie en er zijn nog steeds teveel studenten, vooral meisjes, die deze consequenties niet aan hun inschrijving verbinden. M.a.w. komt u alleen maar kijken wat het studentenleven te bieden heeft, blijft dan weg en zoek andere mogelijkheden om u te ontplooien. (Afdeling Voorlichting der Universiteit, 1970)

Volgens het informatieboekje voor toekomstige Groningse studenten waren er in 1970 al motivatieproblemen onder een groeiend aantal studenten. Ook toen probeerde de RUG dit aan te pakken door meer verplichtingen op te leggen, opdat de studenten meer de handen uit de mouwen zouden steken. Veel is er in de tussentijd dus niet veranderd, behalve het interessante maar verder voor nu onbelangrijke feit dat de meisjes inmiddels de boventoon voeren. Veel studenten hebben wellicht niet direct behoefte aan het onderwijstype dat hun aangeboden wordt, maar willen met oog op een toekomstige carrière toch de opleiding volgen. In hoeverre speelt dit probleem een rol en wat kan gedaan worden om het te voorkomen?  Lees verder Luie studenten in het onderwijs Een verschil in opvattingen nader bekeken

Een briefwisseling met René Boomkens O jee, wat nu, wat is cultuurfilosofie ook alweer?!

De rubriek ‘O Jee, wat nu?!’ is sinds jaar en dag een briefwisseling waarin vragen worden beantwoord, gemoederen worden gesust en zorgen worden verlicht. Ditmaal komt de hulpkreet van een radeloze student die door het uitdunnen van het wijsgerig vakkenpakket aan de Groninger filosofiefaculteit nauwelijks meer kan communiceren met zijn jongere medestudenten. Het antwoord komt van een autoriteit: wie kan immers beter duiden wat er mis is met het ontbreken van deze  continentale traditie dan onze laatste hoogleraar cultuurfilosofie, prof. dr. René Boomkens?

Beste René Boomkens,

Ik heb mijn cultuurfilosofisch vocabulaire in quarantaine geplaatst. Er zat niets anders op. Als ik het over aura’s had dan dachten mijn medestudenten dat ik teveel Astro-tv had gekeken, als ik daarna ook nog aankwam met ‘the medium is the message’, dan wisten ze het zeker.

Na uw vertrek als hoogleraar cultuurfilosofie heb ik lijdzaam toegekeken hoe tijdens kantinegesprekken en STUFF-borrels cultuurfilosofische termen steeds vaker onbegrepen bleven. Terwijl de faculteit zich verder afsluit van alle filosofie die niet gereduceerd kan worden tot definities of formules, gebruik ik mijn gereedschapskist voor het denken alsmaar eenzijdiger. Het scheermes van Ockham, het spuitbusje met Putnams XYZ en Wittgensteins taalspel worden regelmatig gebruikt, maar mijn cultuurfilosofisch begrippenapparaat ligt (samen met Nietzsches hamer en Habermas’ blauwe monster) ergens onderin mijn gereedschapskist stof te verzamelen. Inmiddels ben ik vergeten hoe het te gebruiken. Lees verder Een briefwisseling met René Boomkens O jee, wat nu, wat is cultuurfilosofie ook alweer?!