Tagarchief: Cultuur

As-salāmu alaykum, wa ʿalaykumu s-salām

Betreft de ‘Nederlandse cultuur’ ten tijde van museumdenken

Wat is cultuur? Is cultuur statisch of onderhevig aan flux? Zijn we Nederland aan het verbouwen tot een museum? In dit artikel sta ik stil bij deze vragen en bouw ik voort op mijn onzekerheid ten aanzien van mijn multiculturele participatie, of beter gezegd, het gebrek daaraan. Het Nederlandse integratiedebat wordt onder de loep genomen aan de hand van socioloog Willem Schinkel, die aantoont dat Nederland lijdt aan sociale hypochondrie. Welke houding moeten we innemen in het discours, of kunnen we ons beter afvragen of we überhaupt wel stelling moeten innemen? Theoloog Theo Sundermeier helpt ons hier een handje bij.

Al maanden loop ik rond met de gedachte. Elke keer als ik van de bushalte naar huis loop. Elke keer als ik een blokje om ga met de hond. En dan zie ik ze weer. Zal ik het dan nu eindelijk doen? Maar ik heb het lef niet. Als ik het zou doen dan zou het oprecht zijn. Dat wel, niemand kan mij beschuldigen van het tegenovergestelde. Ik wil graag bruggen bouwen. Tot elkaar komen. Op de uitspraak heb ik al jaren geoefend, wat een mooie taal ook eigenlijk. Heel poëtisch, een schitterende tongval. Het is een fantastische begroeting. Maar ik ben bang voor afkeuring. Ik ben geen moslim en de uitspraak heeft een enigszins religieuze lading. Maar wat zou ik graag mijn Arabische buurtgenoten en eigenlijk iedereen willen groeten met ‘as-salamu alaykum’, wat ‘de vrede zij met u’ betekent. Juist omdat het dit betekent, wil ik het graag zeggen. Onderzoek laat zien dat bijna negentig procent van de moslims elkaar met deze uitspraak begroet en dat bijna iedereen teruggroet met wa ʿalaykumu s-salām (de vrede zij ook met u), alaykumus-salämuwa-rahmatu Uāhi wa-barakãtuh (moge vrede, Gods barmhartigheid en zijn zegeningen tot u komen) of met een herhaling van de geïnitieerde groet. Hoe vredelievend is dat! Wat een diepgang heeft dit tegenover onze standaard groet: ‘hoe is ie?’ Als we denken dat we met deze groet serieus belangstelling tonen, dan hebben we het mis. Want het is vrijwel onvermijdelijk dat het betekenisloze antwoord ‘goed’ volgt. Betekenisloos, omdat zelfs wanneer het helemaal niet goed gaat met de ander, de ander alsnog geconditioneerd ontkennend antwoordt. Als taal onze manier van denken, onze manier van leven weerspiegelt, wat zegt dit dan? Wat zou ik graag deel uitmaken van een cultuur waar men elkaar groet door de ander vrede te wensen. Maar de mensen die deze groet gebruiken zijn vreemden voor mij, zij maken niet deel uit van de cultuur waartoe ik behoor. Ook ik ben lijdend voorwerp binnen het publieke debat over integratie, ik zie de nieuwsberichten voorbijkomen en onbewust trek ik mij iets aan van de scheiding tussen bevolkingsgroepen die wordt gepresenteerd in de media. Ik wil dit niet, ik voel me onzeker. Hoe komt dit? Waarom wordt er zo’n heftig onderscheid gemaakt tussen verschillende groeperingen in onze samenleving?

Lees verder As-salāmu alaykum, wa ʿalaykumu s-salām

Breng de cultuurfilosofie terug! Een pleidooi voor een veelzijdige faculteit

De Faculteit Wijsbegeerte is een zelfstandige, bloeiende en veelzijdige faculteit”, zo valt op de site van de RuG te lezen. Het is echter de vraag of het tegenwoordig niet schort aan die veelzijdigheid. Hele generaties studenten leren sinds het verdwijnen van enkele vakken niet tot nauwelijks meer over Marx, Adorno, Rorty, Foucault, Lyotard en Habermas. Toch zijn dit ontegenzeggelijk allemaal denkers die deel uitmaken van de kern van het wijsgerig canon van de afgelopen eeuw. Een bachelorprogramma, zeker op één der laatste faculteiten filosofie, moet veelzijdig en gebalanceerd zijn. Daarom hier een pleidooi: meer continentale (politieke) filosofie in het bacheloronderwijs in Groningen.

Door Remco van der Meer

Het onderscheid tussen de meer literaire ‘continentale’ traditie en de precieze ‘analytische’, met haar exact-wetenschappelijke pretenties, is sinds het einde van de vorige eeuw steeds moeilijker te maken. Toch kan de werkwijze van de meeste hedendaagse academici nog wel enigszins in één van beide categorieën worden ingedeeld. De Groninger faculteit heeft een zeer goede naam als het gaat om het analytische onderzoek en vakkenaanbod. De belangrijke vraag is echter of de continentale traditie, en dan met name het sociaal-filosofisch georiënteerde deel, niet is gaan lijden onder die specialisatie. De faculteit wijsbegeerte in Gronigen lijkt in de ban geraakt van de analytische academische mode. Studenten en bestuur zouden hand in hand moeten strijden tegen deze bedreiging. Lees verder Breng de cultuurfilosofie terug! Een pleidooi voor een veelzijdige faculteit

Een briefwisseling met René Boomkens O jee, wat nu, wat is cultuurfilosofie ook alweer?!

De rubriek ‘O Jee, wat nu?!’ is sinds jaar en dag een briefwisseling waarin vragen worden beantwoord, gemoederen worden gesust en zorgen worden verlicht. Ditmaal komt de hulpkreet van een radeloze student die door het uitdunnen van het wijsgerig vakkenpakket aan de Groninger filosofiefaculteit nauwelijks meer kan communiceren met zijn jongere medestudenten. Het antwoord komt van een autoriteit: wie kan immers beter duiden wat er mis is met het ontbreken van deze  continentale traditie dan onze laatste hoogleraar cultuurfilosofie, prof. dr. René Boomkens?

Beste René Boomkens,

Ik heb mijn cultuurfilosofisch vocabulaire in quarantaine geplaatst. Er zat niets anders op. Als ik het over aura’s had dan dachten mijn medestudenten dat ik teveel Astro-tv had gekeken, als ik daarna ook nog aankwam met ‘the medium is the message’, dan wisten ze het zeker.

Na uw vertrek als hoogleraar cultuurfilosofie heb ik lijdzaam toegekeken hoe tijdens kantinegesprekken en STUFF-borrels cultuurfilosofische termen steeds vaker onbegrepen bleven. Terwijl de faculteit zich verder afsluit van alle filosofie die niet gereduceerd kan worden tot definities of formules, gebruik ik mijn gereedschapskist voor het denken alsmaar eenzijdiger. Het scheermes van Ockham, het spuitbusje met Putnams XYZ en Wittgensteins taalspel worden regelmatig gebruikt, maar mijn cultuurfilosofisch begrippenapparaat ligt (samen met Nietzsches hamer en Habermas’ blauwe monster) ergens onderin mijn gereedschapskist stof te verzamelen. Inmiddels ben ik vergeten hoe het te gebruiken. Lees verder Een briefwisseling met René Boomkens O jee, wat nu, wat is cultuurfilosofie ook alweer?!

Lekker dik zijn in je yoga pants Is de verwesterde yoga nog wel yoga?

In de Westerse wereld doen we veel aan ons uiterlijk. We hebben daar allerlei manieren voor en een vrij nieuwe manier is het beoefenen van yoga. In dit artikel zal Lonneke onderzoeken of de verwesterde varianten van yoga wel verenigbaar zijn met de traditionele yoga. Is de verwesterde yoga eigenlijk nog wel yoga?

De zomer komt er weer aan. De zon breekt door en de reclames van kleding- en lingeriewinkels proberen de mens eraan te herinneren dat hij bikini ready en in shape moet zijn. De ACLO en overige sportscholen stromen weer vol met mensen die denken in twee maanden een wasbordje te kunnen creëren, en de ingrediënten voor diverse salades vliegen de toonbank over. We zijn in de Westerse wereld gewoon erg veel bezig met ons uiterlijk. Het is een soort basisprincipe om er ‘mooi’ uit te zien en om te passen in het schoonheidsideaal.

Lees verder Lekker dik zijn in je yoga pants Is de verwesterde yoga nog wel yoga?

Liberalisme als vernieting van vrijheid De eendimensionale bewoner van de liberale wereld

Vrijheid geldt als een van de speerpunten in de hedendaagse maatschappij, maar betekent een liberale samenleving ook dat zij vrij is?

Door Jochem Dijkstra

Cultureel liberalisme

Liberalisme is in de negentiende eeuw ontstaan als protest tegen het absolutisme. Men wilde het heft in eigen hand nemen en zich niet langer de les laten lezen door een selecte groep uitverkorenen. Enkele van de kernbegrippen van dit liberalisme waren daarom individualisme, gelijkwaardigheid en vrijheid. In dit essay wil ik een weergave geven van hoe deze waarden in het huidige tijdsbestek onderling kunnen botsen.

Lees verder Liberalisme als vernieting van vrijheid De eendimensionale bewoner van de liberale wereld