Open brief aan Paul Cliteur

Deze brief is ingezonden door Justin Warners, naar eigen zeggen ‘(alweer veel te)oud-gediende van de Qualia’, na de discussie omtrent deplatforming die ontstond als gevolg van de uitnodiging aan Paul Cliteur om te komen spreken op de Nacht van de Filosofie in Groningen. In deze brief wordt deze blogpost van Martin Lenz aangehaald, waar Paul Cliteur met de volgende brief op antwoordde, na het lezen van dit stuk van de UKrant.


Geachte professor Cliteur,

Eerlijk gezegd ben ik de discussie omtrent deplatforming, die oplaaide omtrent uw bezoek aan de Groningse Nacht van de Filosofie, al wel weer zat. U fabriceerde een massale oproep tot deplatforming in de Groningse filosofiefaculteit, waar ik toevallig rondloop, en ik heb die oproep helemaal gemist. U noemt hierbij een blogpost van professor Martin Lenz en een mail van decaan Lodi Nauta. In geen van de gepubliceerde stukken is zo’n oproep terug te vinden. Enfin, flash forward een paar dagen en de landelijke media over het hele politieke spectrum haalt nog net geen Voltaire aan en Volkskrant-columnist Elma Drayer spreekt van deplatforming als een uit Amerika overgewaaid gif. U heeft de mediastrijd gewonnen, proficiat.

Goed, u wilt gewoon een open debat tussen diverse opvattingen. Let’s go. Ik zal uw ideeën hier zoveel mogelijk serieus nemen zoals u ze zelf weergeeft. U spreekt zich veelvuldig uit tegen twee grote dreigingen voor onze samenleving: de fundamenteel ondemocratische Islam, en de doorgedraaide politieke correctheid in onze politiek en academie die weigert de eerste dreiging te zien en haar zelfs vrijwillig binnenhaalt. Onze cultuur wordt aangevallen,

niet alleen door de ideologie van terroristen, maar ook door ‘onszelf’. Wij, nuttige idioten die we zijn, wij zijn gaan denken dat die cultuur relatief is, immers zijn alle culturen gelijk. We zijn gaan denken dat we niet meer van ‘wij’ mogen spreken, immers dat is ‘wij/zij-denken’. We zijn gaan denken dat we niet arrogant mogen zijn, niet eurocentrisch, want dat is ‘racistisch’.[1]

Over de Islam zegt u het volgende: “When we listen carefully to what Islamist theoterrorists say, it is completely clear what their worldview is and what their intentions are. The only problem is that many people are not prepared to listen.[2] U meent dat de westerse gevestigde orde niet wil zien wat er gebeurt op momenten dat de Islam met haar botst, namelijk dat de ‘theoterrorist’ juist in overeenstemming met haar religieuze achtergrond handelt. “Most analysists and politicians vehemently deny religion or ideology as a relevant factor in contemporary theoterrorism.[3]

Ik vind dit een ontzettend interessante lens om terrorisme door te bekijken; de dader niet psychologiseren of begrijpen vanuit zijn socio-economische achtergrond, maar enkel luisteren naar wat zijzelf zegt over de ideologie die aan haar handelen ten grondslag ligt. Misschien is een ideologie die aan kan zetten tot zulke gruweldaden wel inherent ondemocratisch en gaat zij in tegen de fundamentele principes van de westerse samenleving. In die context is uw angst voor het ‘cultuurrelativisme’, dat koste wat kost de fundamentele problemen met het Islamitisch gedachtegoed uit de weg gaat, ook wat beter te plaatsen.

Goed, laten we deze interessante lens eens op een niet-Islamitische terrorist toepassen, in de naam van de zuivere wetenschap, hoor en wederhoor, diverse perspectieven. Laat ons Anders Behring Breivik nemen; zijn manifest telt ruim 1500 pagina’s, dus die worldview and intentions moeten wel te vinden zijn. Maar Breivik is beslist geen moslim. Welke ideologie hangt hij dan aan?

In zijn manifest spreekt Breivik van twee grote dreigingen voor onze samenleving: De fundamenteel ondemocratische Islam, en de doorgedraaide politieke correctheid in onze politiek en academie die weigert de eerste dreiging te zien en haar zelfs vrijwillig binnenhaalt. Ons eigen multiculturalisme,

[cultural Marxism/political correctness], as you might know, is the root cause of the ongoing Islamisation of Europe which has resulted in the ongoing Islamic colonization of Europe through demographic warfare (facilitated by our own leaders). This compendium presents the solutions and explains exactly what is required of each and every one of us in the coming decades. Everyone can and should contribute in one way or the other; it’s just a matter of will.[4]

Zijn zorgen over het westen dat zichzelf vrijwillig overgeeft aan een met haar onverenigbare Islam lijken verdacht veel op de uwe. Over dat cultuurmarxisme (breed bekend als complottheorie) schreef u zelfs een bundel. Met zijn oplossingen bent u het vast niet eens, maar die van u zijn ook niet niks. Zo spreekt u over een ‘meldpunt occidentofobie’, waar mensen die de westerse samenleving teveel neerhalen door het over het slavernijverleden, het koloniale verleden, of de tweede wereldoorlog hebben, aangegeven en idealiter strafrechtelijk vervolgd kunnen worden.[5] Dit roept bij mij de vraag op wat dat open debat, dat u aan onze faculteit zo in de verdrukking zag komen, nog voorstelt. Uw tegenstanders mogen u geen podium ontnemen, maar zelf ziet u hen het liefst achter tralies.

Terug naar Breivik. Hoe ziet hij de dreiging van de Islam precies? De Islam, aldus Breivik, kan niet samengaan met de westerse democratie:

For th[e] democratic process to work there has to be a loyalty and identity that precedes political allegiance[gefundeerd in nationale identiteit]. We must have a community that has primary common interests. This has no real counterpart in Islamic countries, where the ideal is the global Ummah and the Caliphate.[6]

U weer, noemt de Islam “de belangrijkste politieke ideologie die tegenwoordig uitgangspunten van [de] democratische rechtsstaat ondermijnt.[7] Het probleem is “een gebrek aan loyaliteit met de natie waarin men woont.”[8]

Grappig zeg, uw gedachtegoed heeft echt ontzettend veel weg van dat van Breivik. Nu wil ik u natuurlijk niet gelijkstellen aan of verantwoordelijk houden voor zijn gruweldaden. Maar als ik uw eigen theorie over terrorisme aanhoud, zijn mijn handen gebonden. Ik moet kijken naar de door de terrorist zelf opgegeven ideologische grondslag, en proberen te begrijpen hoe het die ideologie zelf kan zijn die dit soort geweld teweegbrengt, in plaats van het te hebben over ‘verwarde mannen’. En inderdaad, als ik zo naar jullie ideologie kijk, lijkt die wel degelijk de vrucht van terrorisme in zich te dragen. Immers, onze hele samenleving is aan het verrotten, van binnenuit en buitenaf, en alle gebruikelijke middelen van verzet – de politiek, de media – zijn ons ontnomen of hebben zich tegen ons gekeerd. We moeten nu handelen om de rot tegen te gaan, maar dat handelen heeft geen ruimte meer binnen het gewone democratische proces. De stap naar gewelddadig verzet is niet heel groot.

De vraag hoe we een terrorist het beste kunnen begrijpen is volgens mij geen eenvoudige, maar volgens u zijn de opties tamelijk binair. De ‘cultuurmarxisten’ willen het alleen maar hebben over verwarde mannen,  u zet zich daar resoluut tegen af en spreekt alleen over ideologische grondslagen. Welke maat we ook nemen, het lijkt me dat we in ieder geval niet met verschillende maten moeten gaan meten. Dus, uw nogal simpele onderscheid tussen de laffe cultuurmarxisten en de harde waarheid aangenomen: is Anders Breivik een geïsoleerde verwarde man die uw ideologie compleet verkeerd begrepen en toegepast heeft, of laat zijn handelen ons zien dat uw gedachtegoed vijandig is aan de democratische grondslagen van onze samenleving? Let wel, de optie die u kiest zult u ook op de Islam toe moeten passen. Ofwel uw zorgen over de Islam zijn zacht gezegd veel te breed getrokken, ofwel diezelfde zorgen gaan net zo goed op voor uw eigen ideologie, en het is volledig gerechtvaardigd om u als net zo gevaarlijk te beschouwen als u zelf de Islam beschouwt. Wat heeft u liever?


[1] https://politiek.tpo.nl/column/prof-paul-cliteur-over-occidentofobie-haat-tegen-westerse-cultuur/

[2] Theoterrorism v Freedom of Speech, p.77 Paul Cliteur, 2019

[3] Idem., p. 200

[4] Breivik, p.16

[5] https://politiek.tpo.nl/column/prof-paul-cliteur-over-occidentofobie-haat-tegen-westerse-cultuur/

[6] Breivik, p. 541

[7] https://politiek.tpo.nl/column/prof-paul-cliteur-stelt-een-vwo-eindexamenvraag-voor-get-vak-geschiedenis-meerkeuzevraag/

[8] https://politiek.tpo.nl/column/prof-paul-cliteur-verkeerde-diagnose-frans-timmermans/

Facebooktwittertumblrmail

Dit artikel is geschreven door een gastauteur. Schrijf ook voor de Qualia! Kopij kan gestuurd worden naar de redactie via fil-qualia@rug.nl.

4 gedachten over “Open brief aan Paul Cliteur”

  1. “De vraag hoe we een terrorist het beste kunnen begrijpen is volgens mij geen eenvoudige, maar volgens u zijn de opties tamelijk binair. De ‘cultuurmarxisten’ willen het alleen maar hebben over verwarde mannen, u zet zich daar resoluut tegen af en spreekt alleen over ideologische grondslagen.”

    Deze representatie van Cliteur’s stellingname is bedriegelijk. Hij verzet zich tegen de ontkenning dat Islam een causale rol speelt in de veroorzaking van terorrisme. De negatie van die claim is niet dat Islam de énige oorzaak van terrorisme is. Anders zou iedere moslim immers een terrorist zijn. Die overtuiging kun je zelfs Cliteur niet toeschrijven. Zijn taak is slechts om te beargumenteren dat binnen de Islam één van de oorzaken ligt die er voldoende toe doen om serieus te nemen.

    “En inderdaad, als ik zo naar jullie ideologie kijk, lijkt die wel degelijk de vrucht van terrorisme in zich te dragen. Immers, onze hele samenleving is aan het verrotten, van binnenuit en buitenaf, en alle gebruikelijke middelen van verzet – de politiek, de media – zijn ons ontnomen of hebben zich tegen ons gekeerd. We moeten nu handelen om de rot tegen te gaan, maar dat handelen heeft geen ruimte meer binnen het gewone democratische proces. ”

    Deze tu-quoque gaat mank. In tegenstelling tot Breivik gelooft Cliteur wél dat het verval van de samenleving via legitieme democratische processen kan worden gestopt. Daarvan getuigt zijn politieke betrokkenheid. Dus ligt geweldadig verzet allerminst voor de hand. Precies daarom, zou Cliteur zelfs kunnen stellen, is het van het grootste belang om burgers niet te beperken in het tot uitdrukking brengen van hun zorgen.

    Tot slot, de column over ‘occidentofobie’ lijkt een persiflage van hoe men tegenwoordig spreekt over ‘islamofobie’, inclusief oproepen tot strafrechtelijke maatregelen ter bestrijding. Zekerheid daarover zal de auteur wellicht op verzoek verschaffen tijdens de Groningse Nacht van de Filosofie.

    1. Ha “student”! Ik vroeg me al af of ik je hier ook tegen zou komen 🙂

      “Deze representatie van Cliteur’s stellingname is bedriegelijk. Hij verzet zich tegen de ontkenning dat Islam een causale rol speelt in de veroorzaking van terorrisme. De negatie van die claim is niet dat Islam de énige oorzaak van terrorisme is. Anders zou iedere moslim immers een terrorist zijn. Die overtuiging kun je zelfs Cliteur niet toeschrijven. Zijn taak is slechts om te beargumenteren dat binnen de Islam één van de oorzaken ligt die er voldoende toe doen om serieus te nemen.”

      Goed, mijn insteek was om zoveel mogelijk met uw – oeps, sorry- Cliteur’s argumentatie mee te gaan. Dan nog zie ik niet zo goed waarom binnen de Islam wel één van de oorzaken voor Islamitisch terreur ligt, maar binnen uw opvattingen niet, als Breivik’s manifest er zo vol van staat. Of misschien beter: Waarom Cliteur op die eerste zo veel harder en liever hamert.

      “Deze tu-quoque gaat mank. In tegenstelling tot Breivik gelooft Cliteur wél dat het verval van de samenleving via legitieme democratische processen kan worden gestopt. Daarvan getuigt zijn politieke betrokkenheid. Dus ligt geweldadig verzet allerminst voor de hand. Precies daarom, zou Cliteur zelfs kunnen stellen, is het van het grootste belang om burgers niet te beperken in het tot uitdrukking brengen van hun zorgen.”

      Ik vind Cliteur’s voorstel over een kliklijn weinig democratisch, om nog niet te spreken van de dun verhulde drijgementen die hij naar zijn tegenstanders in het debat uit. Maar hier zullen we het vast over oneens blijven, u -oh daar ga ik alweer- Cliteur en ik.

      Helaas was de nacht van de filosofie inderdaad al uitverkocht, volgens mij niet vanwege Cliteur maar omdat hij dat regelmatig is, omdat de filosofische houding in Groningen springlevend is. Dan zal ik je maar weer terug moeten zien in de volgende collumn van Cliteur, “student”.

    2. “In tegenstelling tot Breivik gelooft Cliteur wél dat het verval van de samenleving via legitieme democratische processen kan worden gestopt”

      Kijk, dat is nou een mooi voorbeeld van een verschil tussen een normaal persoon en een terrorist! Misschien kiezen islamitische terroristen ook voor een geweldadige interprentatie, omdat ze geloven dat legitieme democratische processen niet voor hen openstaan. Dat zal niet voor hen allen waar zijn, maar het lijkt me een plausibel en legitiem onderzoek. We kunnen misschien zelfs er iets aan doen. Het is maar een voorstel, maar we zouden jongeren van elke ideologie meer bij de besluitvorming kunnen betrekken. Als die samenleving inderdaad in verval is, kunnen we ook kijken naar wat daar de oorzaken van zijn. Misschien is het Amerikaanse leger wel je land binnengevallen. Misschien zijn er economische factoren, (waarvoor de oplossingen niet per se links zijn). Misschien woeden er cultuuroorlogen omdat discussies niet meer over de inhoud gaan. Maar dat zijn empirische kwesties, dat laat ik liever aan gekwalificeerde wetenschappers over in plaats van filosofen. Of rechtswetenschappers wat dat betreft.

      “Anders zou iedere moslim immers een terrorist zijn. Die overtuiging kun je zelfs Cliteur niet toeschrijven. Zijn taak is slechts om te beargumenteren dat binnen de Islam één van de oorzaken ligt die er voldoende toe doen om serieus te nemen.”

      Maar hoe is dat zo nieuw of dapper of politiek incorrect als Cliteur dit claimt? Volgens mij is dat gewoon onderzoek naar de redenen die terroristen geven. Niemand die dit onderzoek doet, claimt dat er geen enkele oorzaken binnen de islam liggen. Dat zou zijn als claimen dat de Unabomber niet door anarcho-primitivisme is beïnvloed, of Breivink door extreemrechts. Misschien kan je een paar sukkels op twitter vinden, maar geen kabal van links indoctrinerende academici. Dit is zo’n gigantische stroman van de academische consensus dat de het de zon verduistert en primitieve stammen op hun knieën vallen om hun nieuwe godheid te aanbidden.

      Zelf-rapportage heeft natuurlijk z’n plek. Het is informatief, voer voor psychologen, wijst ons goede richtingen op. Sommige terroristen hebben zelfs een boeiend zelf-inzicht. Maar het brengt ons in specifieke zin niet waar we willen zijn.
      Stel dat iemand claimt dat hij door het lezen van een bepaalde passage geïnspireerd is om te doden. Ze hebben binnen de traditie waarmee ze zich identificeren steun gevonden voor hun geweldadige denkbeelden. Die traditie bestaat lang genoeg dat er genoeg tegenstrijdige bijdrages in bestaan voor wie wat wil. Andere lezers lijken niet gewelddadig te worden. Als we die inspiratie ‘serieus willen nemen’ wat moeten wij dan ermee? God vragen of hij daarmee alstublieft wilt ophouden met inspireren, het geeft gedoe op aarde? Accepteren dat de nieuwe profeet is geland, de apocalyps nabij is en ieder de wapens moet opnemen? Of gaan we Geert Wilders op elk stukje tekst waarvan willekeurige geweldplegers hebben geclaimd dat dit verantwoordelijk was, ik kon niet anders edelachtbare?

      Dus de vraag voor Cliteur is niet alleen wat verdere verklaring is voor specifiek geweldadige interprentaties, zoals ik vroeg in mijn stuk in de UKrant, de vraag is ook wat we praktisch mee moeten als het neerkomt op een mystificerende verklaring.
      Wat we nu doen, is het betreffende materiaal kritisch lezen, en kijken wat toepasselijke platforms ervoor zijn. Het moet zeker niet onkritisch herhaald met slechts de toegevoegde boodschap dat we toch allemaal democratisch moeten blijven, en lief doen jongens hoor. Maar Cliteur is ook tegen ontplatforming, dus dat is geen optie. Dan rest mij toch de interpretatie dat hij oproept tot een cultuuroorlog tegen ideologische tegenstanders. De retoriek is daar ook consistent mee. Dat maakt hem propagandist. Dat is verder prima binnen zijn hoekje, en hij moet vooral boeken blijven publiceren zodat men die kan bekritiseren. Het maakt hem gewoon niet het soort integere intellectueel dat je op de Nacht van de Filosofie verwacht.

  2. Ik was trouwens nog niet op je laatste opmerking ingegaan, dat Cliteur’s column slechts parodieert. Ik zie zijn speelse, vaak ironische toon wel, hoor, en kan die goed waarderen. Hopelijk blijkt uit mijn comment hierboven ook dat ik me echt niet te goed voel om vrolijk mee te spelen – ik vermaak me hier uitstekend.

    Waar het lachen mij vergaat is als die ironie wordt gebruikt om antidemocratische ideeën naar voren te schuiven en op te roepen tot de onveiligheid van individuen. Niet omdat ik de grap niet snap, of het algemene TPO-lezerschap niet genoeg vertrouw om de grap te snappen. Temeer omdat er een niet nihile kans is dat er een potentiële Breivik meeleest, en zijn gevoel van ironie vertrouw ik allerminst.

    Zo’n Breivik zou de ironische kwinkslag maar al te makkelijk als opdracht kunnen beschouwen, en dan verdwijnt het onderscheid tussen zijn ideeën en die van Cliteur al snel. Natuurlijk, als dat gebeurt kan hij zijn handen in onschuld wassen, hij heeft het immers nooit zo bedoelt, maar heeft hij er dan echt /niks/ mee te maken gehad? Als iemand besluit dat bijvoorbeeld professor Lenz of ikzelf een vijand van het vrije westen is en inderdaad wel eens wat onveiligheid mag beleven? Is Cliteur, als terreurexpert nota bene, op dit scenario voorbereid?

    Cliteur’s grootste zorg over de academie is dat deze haar bij voorbaat niet serieus neemt. Mijn grootste zorg over zijn achterban is dat er iemand tussen zit met weinig gevoel voor humor en toegang tot wapens. Begrijpt Cliteur, in die context, dat ik best sympathie heb voor zijn gevoel in de verdrukking te komen, maar dat er aan die sympathie grenzen zitten?

    Mocht Cliteur dit nog lezen voor de avond, en hij wil mij graag persoonlijk te woord staan, dan ben ik natuurlijk vereerd. Misschien kan hij me alsnog op de gastenlijst krijgen? Onder het genot van een biertje naderhand kan hij me dan misschien als expert vertellen hoe ik me indek tegen potentiële aanslagen zonder me de mond te laten snoeren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *