De Filosofie als iPhone Column

Er heerste verontwaardiging in zaal Omega toen Jos Kessels tijdens een gastcollege bij het vak Philosophical Interventions aangaf een voorstander te zijn van een HBO filosofieopleiding. Ik betrapte mezelf erop dit ook een slecht idee te vinden, zonder hier echt argumenten voor te hebben. Zoals veel mensen niet kunnen uitleggen waarom broer en zus toch niet met elkaar naar bed mogen als ze een condoom gebruiken. Je komt niet verder dan dat het ‘gewoon niet hoort’. En dat is voor mij, als filosofiestudente voor wie argumenten heilig zijn, natuurlijk niet voldoende reden.

Door Lieve de Vreede

Filosofie studeren voegt iets fundamenteel waardevols toe aan ons leven. Zoals Rob Wijnberg het vorig jaar december ook al mooi formuleerde in ‘De dag dat leren nadenken te duur werd bevonden’1, is het niet belangrijk wat je ermee kunt worden, maar wie je ermee wordt. Ook al zijn er genoeg beroepen uit te oefenen met je filosofiediploma, dit is niet waarom je filosofie studeert. Het is de studie der studies en daarom hoogstaander dan een opleiding. Zo’n intellectueel hoogstandje op het HBO aanbieden zou de filosofie zelf degraderen. We kennen het allemaal; wanneer je die simpele buurman in je favoriete en o-zo-exclusieve restaurant aantreft zal de buurman in kwestie niet leuker worden. Nee, het restaurant is ineens niet zo boeiend meer.

Hoewel met dit gevoel vertrouwd, werd ik toch kritisch op deze visie op filosofie en dus ook op mezelf. Ja, ik ben trots om te vertellen dat ik filosofie studeer. Als mensen vragen: “Is die studie niet moeilijk?” antwoord ik: “Ja, ik ben ook erg slim.” Als grapje, maar stiekem meen ik elk woord. Mijn minor haal ik net met een zesje en dit interesseert me weinig; het is Rechten maar.

De filosofie is voor velen als een iPhone: het is niet leuk meer als alle sukkels hem ook hebben. De iPhone kost 700 euro, maar met een maandelijks abonnementje kan zelfs iemand in de bijstand er een bij elkaar sprokkelen. En wanneer iets door iedereen te bemachtigen is zal het ding zelf wel niet zo bijzonder zijn. Toch? Als filosofie op het HBO beschikbaar is, waarin moeten wij ultraslimmerds ons dan nog onderscheiden? Moeten we een andere studie kiezen? Natuurkunde misschien? Het is tegenstrijdig. Filosofiestudenten willen serieus genomen worden door de rest van de wereld en vaak die wereld voorzien van nieuwe inzichten. Tegelijkertijd vinden ze onbegrip verrukkelijk. Ze willen een mysterie blijven dat niet door iedereen – of eigenlijk het liefst door niemand – te ontrafelen is.

Is de filosofie in dit opzicht inderdaad vergelijkbaar met de iPhone? Iedereen – een paar fanatieke hipsters daargelaten – wil wel zo’n apparaat. Maar is het probleem niet juist dat te weinig mensen begrijpen wat (het belang van) filosofie is? De ‘sukkels’ kopen massaal de duurste iPhone, maar halen hun neus vaak op voor filosofische wijsheden. De tenenkrommend kortzichtige opmerkingen; wie krijgt ze niet te horen? “Ah, Lieve, ieder mens is anders; dat zul jij toch moeten weten als filosoof…?” Ik neem niet eens de moeite mijn 50-jarige, spottend grijnzende collega uit te leggen dat er weinig zaken minder te maken hebben met mijn studie. Niet verontwaardigd, maar opgelucht moeten we zijn met de vraag naar een HBO-opleiding filosofie, zodat mensen als mijn collega ook wat kunnen meeproeven. Nee, de filosofie is, helaas voor ons, géén iPhone. Ze is als biologisch voedsel en seksuele voorlichtingen: hoe meer sukkels met haar vertrouwd zijn, hoe leefbaarder de wereld wordt.

Facebooktwittertumblrmail

Lieve was redacteur vanaf de winter van 2013 tot aan de zomer van 2016, en zette haar analytisch vermogen niet zelden in om sociale omgangsvormen te duiden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *