Vergeten filosoof: Emil Cioran De profeet van de dood

Veel filosofen zijn rasoptimisten. Ze geloven in waarheid, progressie, en in de goedheid van de menselijke natuur. Maar is dit soort optimisme wel gerechtvaardigd? In dit stuk schrijft Wouter over een denker die zijn hele oeuvre wijdde aan het vernietigen van alle menselijke illusies – inclusief optimisme – om zo de mensheid te waarschuwen voor de gevaren die daarmee intrinsiek verbonden zijn.

Door Wouter van Staveren

There’s no tyrant like a brain.”  – Ferdinand, Journey to the End of the Night

Het is zomer in een klein boerendorp genaamd Rășinari. Gelegen in het mysterieuze Transsylvanië, geeft Rășinari een stille, harmonieuze indruk. We zien arbeiders, gekleed in Roemeense traditionele klederdracht, met hun gebruikelijke nauwkeurigheid hun werk verrichten in de weidevelden, die samen met de bergen het gehele dorp omringen. Het centrum van het dorp is verlaten, met uitzondering van een kleine groep dronkenlappen. Zij zingen, dansen en spelen viool; het moderne Boekarest lijkt wel een geheel andere wereld…

Vlakbij de plaatselijke kerk bevindt zich een heuvel met een begraafplaats. De grafdelver slentert met grote passen de heuvel op. Achter hem holt een klein jongetje: hij hoopt dat de grafdelver hem zal belonen met een doodshoofd – om voetbal mee te spelen! Zijn naam is Emil Mihai Cioran (1911-1995). Hoe had dit onschuldige kind kunnen voorzien dat het symbool van het doodshoofd, de Dood, hem voor de rest van zijn leven zou achtervolgen, en hem tot misschien wel de meest pessimistische filosoof ooit zou maken?

Tot op de dag van vandaag staat Cioran nog steeds in de schaduw van de andere grote nihilistische filosofen van zijn tijd, Sartre en Camus. En onterecht. Ik zal hier een poging wagen om licht te werpen op deze obscure, doch originele, denker.  Lees verder Vergeten filosoof: Emil Cioran De profeet van de dood

DAG wil democratisering, decentralisering en transparantie Interview met Gerrit Nagel en Jesse Havinga

Op 15 maart was het symposium ‘Toekomst van de Filosofie’. Verschillende genodigden spraken over problemen als de moeilijkheid met onderzoeksfinanciering, onderwijsverschraling en een gebrek aan democratische besluitvorming aan universiteiten. Het probleem werd herkend door veel aanwezige studenten, zowel filosofen als niet-filosofen. Een aantal werd zo geïnspireerd dat zij een nieuwe beweging oprichtten: de Democratische Academie Groningen (DAG).

In de universiteitsraad worden studenten, medewerkers en docenten vertegenwoordigd met als doel mee te kunnen praten over het beleid van de universiteit. Dit jaar doet er aan de Rijksuniversiteit Groningen echter voor het eerst een partij mee die expliciet om een open en kritisch debat over de fundamentele waarden van de universiteit vraagt: waartoe is de universiteit op aarde? Volgens de Democratische Academie Groningen is de universiteit een concurrerend bedrijf geworden, waarbij kwantitatieve criteria afbreuk doen aan de kwaliteit van onderzoek en onderwijs. Dé oplossing: meer democratie en transparantie. ‘Pas met échte democratie hebben we de mogelijkheidsvoorwaarden om de nieuwe universiteit concreet vorm te geven.’

Reden genoeg voor de Qualia om twee betrokkenen bij DAG eens te vragen waar het allemaal om te doen is: Gerrit Nagel (nr. 11 op de lijst) is masterstudent Rechtsgeleerdheid en Jesse Havinga (nr. 36 op de lijst) is masterstudent Wijsbegeerte. Lees verder DAG wil democratisering, decentralisering en transparantie Interview met Gerrit Nagel en Jesse Havinga